7519 SAYILI “TÜRK SİVİL HAVACILIK KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA VE 655 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMEDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN” İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

9 Temmuz 2024 tarihli ve 32597 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk Sivil Havacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 655 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile yapılan değişiklikler, denizcilik sektörünü yakından ilgilendiren önemli düzenlemeler içermektedir. Bir çok alanda d7519-sayili-türk-si̇vi̇l-havacilik-kanunu-i̇le-bazi-kanunlarda-ve-655-sayili-kanun-hükmünde-kararnamedeğişiklik getiren bu torba yasaya ilişkin daha detaylı bilgi şu şekildedir.

618 sayılı Limanlar Kanunu’na ilişkin düzenlemelere göre:

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetlerinin ücretleri ve ödeme usul ve esaslarını belirleme yetkisine sahiptir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları’ndan geçiş sırasında verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından sağlanacak olup, özel sektör ve gerçek kişiler bu hizmetlerden yetkisiz kılınmıştır. Bu hizmetleri sunan gerçek veya tüzel kişiler, hizmet gelirlerinden elde ettikleri gayrisafi hasılattan belirli oranlarda payları ilgili bölge liman başkanlıklarına vermekle yükümlü olacaktır.

Geçici Madde 1’de belirtilen Ek 1. Madde uyarınca çıkarılacak olan ve teşkilat bölgelerini ve yeterlik şartlarını belirleyecek olan yönetmeliğin, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yürürlüğe konulacağı ifade edilmiştir. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini takiben en geç bir ayın sonunda ihalelerin işlemlerinin başlatılması gerekmektedir. Bölgesel hizmet sahalarında verilecek kılavuzluk ve römorkörcülük hizmetleri, 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu’nun 18. maddesinde belirtilen pazarlık usulü ihale yoluyla, gerçek veya tüzel kişilere yirmi yılı geçmemek üzere Bakanlık tarafından devredilebilecektir. Aynı teşkilat bölgesi içinde aynı kişi ya da kuruluşlar kılavuzluk veya römorkörcülük hizmetlerinden sadece birisi için teklif verebilecek. Yeterlilik koşullarını sağlayan teklif sahiplerinin katılımıyla pazarlık görüşmesi yapılacak ve ihale açık artırma suretiyle sonuçlandırılacaktır.

Aynı zamanda uygulanmasının nasıl olacağına dair uzun süredir konuşulan Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sisteminin güncel karbon fiyatına dayanarak alınacak ticari gemilerden alınan sera gazı emisyon ücretleri de bütçeye özel gelir olarak kaydedileceği düzenlenmiştir. Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi güncel karbon fiyatına dayanarak belirlenecek sera gazı emisyonları için gemi sahiplerinden alınan ücretlerin her yıl bir önceki yılın toplam bedeli olarak eylül ayı sonuna kadar ödeneceği belirtilmiştir. Özel gelir olarak tahsil edilen bu tutarlar, yeşil denizcilik için araştırma, geliştirme, dönüşüm ve yeni yapım faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı bütçesine ödenek olarak kullanılacaktır.

4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun’una ilişkin düzenlemelere göre:

Liman giriş ve çıkış işlemlerinin seri ve emniyetli bir şekilde yapılması için öngörülen denetimlerin usul ve esasları idare tarafından çıkarılan yönetmelik ile belirlenecek olup, liman giriş ve çıkış işlemleri sistem üzerinden sunulan belgeler üzerinden de gerçekleştirilebilecektir.

Ticaret gemilerinin tahsis edildikleri işlere ve yapacakları yolculuklara göre denetlenen ekipman çeşitlerinde değişiklikler yapılmış, denetleme süresi ve denetim usulü açıklanarak eklenmiştir. Yapılan bu değişikliklerle, değişen teknoloji ve sistemlere göre mevcut kanunda güncellemeler yapılmıştır.

Aynı kanunun 6. maddesinde ise ticaret gemilerinin yola çıkmasına izin verilmesine ilişkin yapılan denetimler, daha önce sadece “denize elverişlilik belgeli” Türk ticari gemileri için geçerli iken, emniyet sağlamak amacıyla bu ibare kaldırılarak denetimlerin tüm ticari gemiler için yapılması öngörülmüştür. Denetimlerin yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı düzenlenmiştir.

4490 Sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ve 491 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye ilişkin düzenlemelere göre:

Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemi ve yatlar bakımından mali yükümlülüklere ilişkin değişiklikler ve düzenlemeler yapılmıştır. Bu değişiklikler çerçevesinde sera gazı salınımının azaltımını teşvik etmek amacıyla, Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı yahut kaydedilecek ana sevk sistemi sıvılaştırılmış doğal gaz hariç fosil yakıt kullanmayan gemi ve yatlardan kayıt harcı alınmayacağı ve yıllık tonaj harcı %50’sinin alınacağı düzenlenmiştir. Aynı zamanda geminin payının devrinde devredilen geminin payı oranında kayıt harcı alınacağı düzenlenmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na ilişkin düzenlemelere göre:

Yolcu taşıyan gemilerin sigorta yaptırma zorunluluğuna ilişkin 1259. maddesinde değişiklik yapılarak, zorunlu sigorta bedelinin sınırı değiştirmiştir. Kabotaj ve uluslararası taşımalarının sigorta gerekliliklerinin mahiyeti farklılık oluşturduğundan olumsuz etkilenen ulusal taşımacılık sigorta bedeli sınırında düzenlemeye gidilerek iyileştirmeler yapılmıştır. Buna göre uluslararası sefer için ruhsat almış bir gemi yolcu taşıdığında geminin 250.000 Özel Çekme Hakkı 250.000, uluslararası sefer için ruhsatı olmayan bir gemi yolcu taşıdığında 100.000 Özel Çekme Hakkı’ndan az olamayacağı düzenlenmiştir.

655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye ilişkin düzenlemelere göre:

Liman Başkanlıklarının çalışma süreleri ve ek hizmet bedeli düzenlenmiştir.